Veikindi í lungum talin rakin til rafrettna

Nýverið greindist lungnasjúkdómur hjá unglingi á Íslandi þar sem grunur leikur á að veikindin tengist notkun á rafrettum. Birtingarmynd sjúkdómsins svipar til þess sem lýst hefur verið í Bandaríkjunum. Viðkomandi er á batavegi, segir í frétt sem birt var í gær á vef Landlæknis.
Í þeim pistli er sagt afdráttarlaust að börn eigi aldrei að nota rafrettur, hvaða nöfnum sem þær nefnast. Þó sé vitað að notkunin sé umtalsverð, eða um 10% meðal ungmenna í 10. bekk grunnskóla. Kannanir gefi til kynna að hlutfallið sé að hækka og eru foreldrar og skólafólk hvatt til varðstöðu.

Neytendur blandi ekki vökva sjálfir
Þeim sem vilja hætta tóbaksreykingum sé bent á að nota viðurkennda meðferð við nikótínfíkn að viðhöfðu samráði við lækni; rafrettur séu ekki gagnreynd meðferð. Ekki sé þó mælt með að fólk snúi frá rafrettum og aftur að tóbaksreykingum, sem eru enn skaðlegri, miðað við núverandi þekkingu.
Hámarksstyrkleiki nikótínvökva er lögum samkvæmt 20 mg/ml og notendur rafretta sterklega varaðir við því að blanda vökva sjálfir. Fólki sem notar rafrettur og fær einkenni frá lungum eins og hósta, uppgang, mæði og verk fyrir brjósti er ráðlagt að leita til læknis. Önnur einkenni sem lýst hefur verið í tengslum við rafrettunotkun í Bandaríkjunum eru einkenni frá meltingarvegi, svo sem ógleði, uppköst og niðurgangur, þreyta, hiti og þyngdartap.

Læknar eru beðnir að vera á varðbergi gagnvart slíkum einkennum og spyrja skjólstæðinga sína um rafrettunotkun

Heilbrigðisyfirvöld munu skoða hvort gripið verði til viðbragða vegna mikillar rafrettunotkunar barna, t.d. með því að takmarka bragðefni og umbúðir sem höfða sérstaklega til þeirra, segir Landlæknir.

Uppköst og hraður hjartsláttur eru einkenni eitrunar
Neytendastofa hefur tekið úr sölu um 100 tegundir af áfyllingum þar sem nikótíni hefur verið bætt við vökva á sölustað. Þegar seljendur slíks vökva blanda hann sjálfir kemur ekki fram hve mikið nikótín er í vökvanum. Erfitt er því að komast að því hvaða innihaldsefni eru í slíkri áfyllingu, við hvaða aðstæður blöndunin fer fram, hvernig mælingar fara fram eða hver eiturhrif eru.
Á vefsetri sínu vekur Neytendastofa athygli á að meðal einkenna eitrunar af völdum nikótíns eru uppköst, hraður hjartsláttur, öndunarerfiðleikar og aukin munnvatnsframleiðsla. Áfyllingar fyrir rafrettur mega að hámarki innihalda 20 mg/ml af nikótínvökva og tilkynna þarf áfyllingar með nikótíni til sameiginlegs skráningarkerfis innan Evrópu. Þá þarf vökvinn að uppfylla öll skilyrði laga og reglugerða sem við hann eiga og afla þarf eiturefnaleyfis frá Vinnueftirlitinu við vinnu þar sem notuð eru að staðaldri eiturefni.

Umræða um rafrettur og mögulega skaðsemi þeirra hefur aukist upp á síðkastið. Rúmlega 500 manns hafa veikst eftir notkun á rafrettum í Bandaríkjunum og bann við notkun bragðefna í rafrettum tók gildi í borginni Los Angeles nýverið.

Mikið áhyggjuefni
Svandís Svavarsdóttir heilbrigðisráðherra sagði í samtali í Morgunblaði í vikunni að nýlegar fréttir um lungnasjúkdómafaraldur í Bandaríkjunum, sem virðist tengjast rafrettunotkun, séu mikið áhyggjuefni.
Neytendastofa tekur við ábendingum vegna rafrettna og áfyllinga sem grunur er um að séu ekki í lagi og má koma þeim til Neytendastofu í gegnum mínar síður á heimasíðu stofnunarinnar.

Morgunblaðið laugardagur 21. september 2019