Hjartadeild Landspítala og heilbrigðistæknifyrirtækið SidekickHealth eru að hefja samstarf um að rannsaka nýja nálgun í eftirliti hjartasjúklinga með öppum í snjalltæki. Rannís veitti nýlega 135 milljóna króna styrk til þessa verkefnis, sem er óvenjuhár styrkur til vísindaverkefnis hérlendis.
Davíð O. Arnar, yfirlæknir hjartadeildar Landspítala, hefur haft forystu um rannsóknina þar á bænum, svo það liggur beint við að biðja hann um að útskýra verkefnið.
„Tækninni í snjalltækjum – símum, úrum og þess háttar – fleygir fram og þar á meðal við skráningu á alls kyns heilbrigðisupplýsingum, en þær koma ekki að miklu gagni fyrir heilbrigðisstarfsfólk nema við setjum upp ferla og farvegi fyrir þau. Þar kemur samstarfið við SidekickHealth einmitt til sögunnar.
Við á hjartadeildinni erum búin að eyða mikilli vinnu í að bæta aðstöðuna, efla tækjakost og fjölga sérfræðingum, en upp á síðkastið höfum við hins vegar verið að velta fyrir okkur hvernig við getum bætt eftirlit með hjartasjúklingum, hvaða eftirlit eigi að vera hjá okkur, hvað henti betur fyrir heilsugæslu eða sérfræðilækna úti í bæ.
Tryggvi Þorgeirsson hjá Sidekick var einn af hinum fyrstu sem við töluðum við, enda hafði SidekickHealth reynslu af þróun á stafrænum heilbrigðismeðferðum. Hann sýndi því strax áhuga að þróa það lengra og bæta við þessum þætti, að fylgjast með sjúklingnum með fjarvöktun og bæta viðlykillífsmörkum.
Við fáum þær upplýsingar um snjallforrit, sérstakt algrím vinnur úr öllum þessum upplýsingum og gefur vísbendingu um hvar sjúklingurinn er staddur heilsufarslega.
Þetta er kjarninn í því sem við viljum gera, en síðan fer hjúkrunarfræðingur yfir niðurstöðurnar hjá sjúklingnum, en hann getur svo kallað til lækni, næringarráðgjafa, sjúkraþjálfa, sálfræðing o.s.frv., eftir því sem þörf er talin á. Þá er haft samband við sjúklinginn, eða hann kallaður inn ef það eru veruleg frávik, nú eða bara senda honum stutt skilaboð ef allt er í góðu lagi. Þetta veitir bæði betri og markvissari þjónustu, þar sem við erum að nýta okkar sérþjálfaða heilbrigðisstarfsfólk betur.“
Og í betri tíma, ekki satt?
„Einmitt, af því að það er þannig með langvinna sjúkdóma, að þegar það verður bráð versnun, þá á það sér iðulega aðdraganda. Með þessari leið verðum við þeirra fyrr vör, frekar en að sjúklingurinn fái einkenni, fari að líða verr en komi ekki til okkar fyrr en allt er komið í óefni 4-5 dögum síðar. Þá jafnvel í sjúkrabíl á bráðamóttöku og svo inn á hjartadeild, þar sem þeir liggja kannski í viku til 10 daga. Ef við gætum séð merki um þessa versnun á öðrum degi og kallað fólk inn, þá gætum við hlynnt að því á göngudeild og komið í veg fyrir að fólk verði mikið veikt. Sem myndi vitaskuld auka lífsgæði og lífslíkur, minnka biðröðina á bráðadeildinni, fækka innlögnum og nýta okkar krafta betur.“
Og bjarga mannslífum?
„Já, einmitt. Og gaman að geta sagt frá því að þessar rannsóknir hafa sennilega þegar bjargað mannslífi. Við gerðum í sumar 8 vikna fýsileikarannsókn á því hvernig svo nýstárleg nálgun gengi fyrir sig, hversu viljugt fólk væri að nota svona nýjung og hvernig okkur gengi að vinna með það. Þetta var vissulega skammur tími og ekki nema 17 sjúklingar, en niðurstaðan var sú að allir nema einn voru mjög ánægðir með viðmótið, okkur fannst mjög þægilegt að taka á móti þessum upplýsingum og þetta gekk vel.
En við fundum einn sjúkling sem svaraði á þann hátt að okkur leist ekki á blikuna. Hann bjó úti á landi, þannig að hann átti langt að sækja til læknis, en af því að við sáum að eitthvað var að, þá fór hann af stað og komst samdægurs undir læknishendur. Þá kom í ljós að hann var að þróa með sér hjartaáfall, sem hægt var að afstýra.“
Það sakar varla að nánast allir séu komnir með snjalltæki?
„Nei, svo sannarlega ekki og áhugi almennings er mikill til þess að nota þessa nýju tækni sér til svo beinnar heilsubótar. Þar blasa við ótal tækifæri til þess að færa 2. stigs forvarnir nær almenningi og nýta heilbrigðisstarfsfólk betur og fyrir veikasta fólkið.“
Eykur það þekkinguna líka?
„Vafalaust. Ef gögnin eru gerð ópersónugreinanleg er ljóslega mikill læknisfræðilegur ávinningur í því. Við höfum aldrei rýnt með kerfisbundnum hætti í svo mikil heilsufarsleg gögn og þau myndu örugglega segja mjög áhugaverða sögu. Þá gætum við líklega lært sitthvað nýtt og mögulega fengið fyrirboða um það fyrr að eitthvað sé að fara úrskeiðis, gert eitthvað í því strax og vonandi afstýrt heilsubresti. Það gæti verið heilsugæsla framtíðar, sem þarf þó ekki að vera langt handan við hornið.“
Er Ísland vel til þess fallið?
„Já, svo sannarlega. Hér er vel upplýst og vel menntað fólk, sem býr við nokkra velmegun og jöfnuð, það er nýjungagjarnt og vill gjarnan taka þátt í rannsóknarstarfi, hér eru framúrskarandi fyrirtæki í heilbrigðisgeiranum á borð við Íslenska erfðagreiningu og SidekickHealth, við höfum samræmda og bráðum samtengda sjúkraskrá um allt land og erum með nokkuð þróað heilbrigðiskerfi sem heldur vel utan um sitt fólk.“
En hver eru næstu skref?
„Samvinna okkar við SidekickHealth hefur gengið afar vel og við hyggjumst halda áfram á þeirri braut. Við erum langt komin með að þróa snjallforrit við hjartabilun, við erum að byrja að þróa sams konar forrit fyrir kransæðasjúkdóma og gáttatif. En miðað við hvað þetta hefur gengið vel, þá vonumst við til þess að geta hafist handa við rannsóknir af fullum krafti seinna á þessu ári.“
Nú var faðir þinn, Gústaf Arnar, yfirverkfræðingur Pósts og síma. Tengist áhugi þinn á símtækni því?
„Já kannski, en ég held það sé blanda af mörgu. Hjartalækningar eru svolítið tæknilega sinnað fag, svo jú, sennilega kemur tækniáhuginn dálítið frá honum. En leiðin hingað var löng og ströng og ég verið heppinn með að fá tækifæri til að vinna með snjöllu fólki, sem hefur haft sameiginlegan áhuga á að nýta möguleika tækninnar til fulls. Ég brenn fyrir því og margt afar spennandi fram undan.“
Morgunblaðið 18. febrúar 2021